Zapisz się do newslettera NPM

Jesteś tutaj

Temat numeru | 100 WYDARZEŃ GÓRSKICH NA 100-LECIE NIEPODLEGŁOŚCI

Polacy do zadań specjalnych

NPM 11/2018
Numer dostępny w sprzedaży
Autor:
Dorota Rakowicz, Andrzej Bazylczuk
()
Jeśli mielibyśmy wymienić sport narodowy Polaków, byłaby to siatkówka. I himalaizm. Mimo że wciąż nawet najlepsi polscy wspinacze nie mogą równać się popularnością z Robertem Lewandowskim czy Bartoszem Kurkiem, ich wyczyny doceniane są na całym świecie. Jeśli w górach jest coś niemożliwego do zrobienia, jadą tam Polacy.

Wybrać 100 najważniejszych wydarzeń z historii polskiego alpinizmu i himalaizmu to rzecz zasadniczo niemożliwa. Dlatego z pewnością każdy z Was widziałby na tej liście punkty inne od przedstawionych lub chętnie rozszerzyłby wykaz o kilka, a może i kilkanaście pozycji. Nasz wybór jest więc całkowicie subiektywny, ale mimo wszystko nie jest przypadkowy. Zależało nam, by pokazać takie momenty polskiego wspinania, które zmieniły bieg górskiej historii. Nie uciekamy też od wydarzeń trudnych. Zdecydowaliśmy się na liście umieścić na przykład akcje ratunkowe z ostatnich lat, które nie zawsze kończyły się szczęśliwie.
Ale przede wszystkim chcemy pokazać, że sukcesy, jakie Polacy odnieśli w górach w ostatnich latach, to wynik tytanicznej pracy, odwagi, heroizmu, wiary i konsekwencji kilku pokoleń himalaistów i alpinistów. Zapraszamy w podróż po historii polskiego wspinania.
1935
Pierwsze polskie wejście na Szcharę (5193 m n.p.m.)
Polska alpinistyczno-naukowa wyprawa na Kaukaz w 1935 roku przyniosła kilka sukcesów. Najdonioślejszy z nich przypadł w udziale Jakubowi Bujakowi i Stefanowi Bernadzikiewiczowi. Dokładnie 18 sierpnia panowie stanęli na wierzchołku Szchary – trzeciego najwyższego szczytu Kaukazu, który dziś jest najokazalszą górą Gruzji.
1939
Pierwsze wejście na Nanda Devi East (7434 m n.p.m.)
Kiedy 2 lipca 1939 roku Janusz Klarner i Jakub Bujak stawali na szczycie Nandy Devi East, zdobytych było zaledwie pięć wyższych gór na świecie. Niestety, jeden z pierwszych, wielkich sukcesów polskich himalaistów wiąże się także z jedną z pierwszych tragedii – kilkanaście dni później dwaj pozostali członkowie wyprawy stracili życie w lawinie. Klarner i Bujak wrócili do kraju, ale obaj zginęli krótko po wojnie w niewyjaśnionych okolicznościach. Smutne losy członków ekspedycji sprawiły, że zaczęto mówić o tym, że hinduska bogini zemściła się na Polakach za zdobycie jej góry.
1959
Matterhorn, wschodnia ściana zimą
Stanisław Biel i Jan Mostowski to wybitne postaci polskiego powojennego alpinizmu. Zapisali się wieloma dokonaniami, z których najważniejsze to pierwsze zimowe przejście wschodniej ściany Matterhornu. Dokonali tego 25 i 26 kwietnia 1959 roku.
1960
Pierwsza powojenna polska wyprawa w góry wysokie – Noszak (7492 m n.p.m.)
W 1960 roku Noszak, drugi co do wysokości szczyt w Hindukuszu, pozostawał niezdobyty. Kierownikiem polskiej wyprawy, której celem był siedmiotysięcznik, został Bolesław Chwaściński. Jednocześnie z Polakami na górze działała także wyprawa japońska i to ona 17 sierpnia dokonała pierwszego wejścia. Ale 10 dni później Polacy weszli na Noszak jako drudzy w historii. Na wierzchołku stanęli: Krzysztof Berbeka, Stanisław Biel, Jerzy Krajski, Stanisław Kuliński, Jan Mostowski, Zbigniew Rubinowski i Stanisław Zierhoffer. O 58 metrów poprawiono tym samym polski rekord wysokości z Nanda Devi East.
1961
Pierwsze polskie przejście północnego filara Eigeru
Północna ściana Eigeru (3970 m n.p.m.) owiana jest złą sławą. Niezwykle trudna i wymagająca, została po raz pierwszy zdobyta przez Polaków w 1961 roku. Jej przejścia dokonali: Stanisław Biel i Jan Mostowski. W skład wyprawy wchodzili jeszcze Czesław Momatiuk i Jan Długosz. Siedem lat później, w lipcu 1968 roku, nową drogę na północnym filarze wytyczyli: Krzysztof Cielecki, Tadeusz Łaukajtys, Ryszard Szafirski i Adam Zyzak.
1968
Kobiece przejście wschodniego filara Trollveggenu
W 1968 roku, w 10. rocznicę pierwszego przejścia ściany, na Trollveggenie działały dwa zespoły polskie: męski i kobiecy. Zaledwie kilka dni po rozpoczęciu akcji górskiej pierwszego kobiecego przejścia wschodniego filara dokonały Wanda Rutkiewicz i Halina Krüger-Syrokomska. Dla obu był to pierwszy wielki, międzynarodowy sukces, który otworzył im drogę do dalszej kariery.
1969
Pierwsze wejście na Pik Skalisty i pięć innych dziewiczych szczytów w węźle gór Matcza
W 1969 roku Tadeusz Piotrowski zdobył w Pamiro-Ałaju kilka dziewiczych pięciotysięczników, w tym także, w zespole, najwyższy szczyt rejonu – Pik Skalisty (5621 m n.p.m.), znajdujący się dziś na terenie Kirgistanu.
– W całej wyprawie w góry Pamiro-Ałaju, zorganizowanej przez Klub Vertikal z Nowosybirska i Klub Wysokogórski, udział wzięli: Tadeusz Rewaj – kierownik grupy polskiej, Krzysztof Cielecki, Kazimierz Głazek, Bogdan Jankowski, Tadeusz Piotrowski i Bernard Uchmański. 12 sierpnia 1969 roku na Szczyt Skalisty pierwszego wejścia dokonali: Cielecki, Głazek, Jankowski, Piotrowski i Uchmański – wspomina Danuta Piotrowska, żona Tadeusza.
1971
Pierwsze wejście na Kunyang Chhish (7852 m n.p.m.)
Odradzający się po wojnie polski alpinizm czekała długa droga do późniejszych sukcesów. Jeden z pierwszych i ważniejszych kroków postawiła wyprawa w Karakorum w 1971 roku. Zaatakowała ona Kunyang Chhish, górę owianą złą sławą, gdyż wcześniejsze próby wejścia na nią kończyły się tragicznie. Podobnie mogło być tym razem, gdyż w trakcie wspinaczki zginął Jan Franczuk. Postanowiono jednak nie kończyć wyprawy. Decyzja okazała się słuszna – szczyt zdobyli Ryszard Szafirski, Jan Stryczyński, Zygmunt Heinrich i kierujący ekspedycją Andrzej Zawada.
1971
Nowa droga na Mont Blanc (4808 m n.p.m.)
W Alpach wspinano się już od XVII wieku, ale Polacy dowiedli, że nawet na najbardziej obleganych szczytach można dokonać czegoś niezwykłego. Kilku tego przykładów dostarczyli w 1971 roku. Autorami jednego z nich byli Janusz Mączka, Wojciech Wróż i Ryszard Kowalewski, którzy wytyczyli nową drogę na południowej ścianie Mont Blanc.

(...)
Więcej - czytaj w numerze „n.p.m.”


Zobacz podobne artykuły

Zobacz też